Phương pháp học tập hiệu quả không chỉ giúp bạn tiếp thu kiến thức, mà còn rèn luyện khả năng tư duy, vận dụng và cải thiện. Một trong những cách tiếp cận đáng chú ý là STAR, gồm bốn bước: See (Đọc và quan sát) – Think (Tư duy và phân tích) – Act (Thực hành và đo lường) – Reflect (Nhìn lại và điều chỉnh).
Theo TS. Nguyễn Chí Hiếu, phương pháp này gắn liền với quá trình học tập và phát triển của anh. Từng được vinh danh là sinh viên giỏi nhất nước Anh và lọt Top 100 sinh viên xuất sắc thế giới, anh chia sẻ kỹ năng học STAR tại hội thảo ở Hà Nội. Vậy phương pháp này hoạt động như thế nào và học sinh, sinh viên có thể áp dụng ra sao?
TS. Nguyễn Chí Hiếu là ai?
TS. Nguyễn Chí Hiếu là người có nhiều thành tích nổi bật trong học tập. Năm 2004, anh được công nhận là sinh viên giỏi nhất nước Anh theo kết quả khảo thí A-level. Năm 2006, anh lọt Top 100 sinh viên xuất sắc thế giới do Viện Giáo dục quốc tế (IIE) bình chọn. Anh cũng từng là thủ khoa MBA tại Đại học Oxford và hoàn thành chương trình tiến sĩ tại Đại học Stanford.
Từ trải nghiệm học tập của mình, TS. Nguyễn Chí Hiếu nhấn mạnh vai trò của phương pháp học đúng đắn. Theo anh, thay vì chỉ tiếp nhận thông tin và ghi nhớ, người học cần chủ động tìm hiểu, xử lý kiến thức, đưa vào thực tế và đánh giá lại kết quả.
Phương pháp học tập hiệu quả STAR gồm những bước nào?
Tại hội thảo “Đột phá cấp 3, chinh phục đại học và thế giới” ở Hà Nội chiều 23/5, TS. Nguyễn Chí Hiếu chia sẻ rằng mọi kết quả trên đều nhờ một phương pháp học tập duy nhất. Đó là phương pháp STAR gồm bốn bước liên kết với nhau: See – Đọc và nghiên cứu, trải nghiệm quan sát; Think – Tổng hợp, phân tích, phản biện; Act – Lập kế hoạch, thử nghiệm, đo lường; Reflect – Phản chiếu, đúc kết, điều chỉnh.
Điểm quan trọng của phương pháp học tập STAR là không dừng lại ở việc đọc hiểu. Kiến thức cần được xử lý, vận dụng và đánh giá liên tục để người học nhận ra mình đã hiểu đến đâu và cần cải thiện điều gì.
Thầy Nguyễn Chí Hiếu chia sẻ tại buổi hội thảo ngày 23/5. Ảnh: Dương Tâm – VnExpress
Bước 1. See: Đọc và nghiên cứu, trải nghiệm, quan sát
Muốn học tốt, trước hết bạn cần chủ động tìm kiếm kiến thức thay vì chờ đợi giáo viên cung cấp toàn bộ thông tin. Đây là tinh thần cốt lõi của bước See trong phương pháp STAR.
TS. Nguyễn Chí Hiếu từng chia sẻ rằng khi du học ngành kinh tế tại Anh, anh nhận ra mình còn thiếu nhiều kiến thức nền tảng. Thậm chí, đến lớp 12, anh mới bắt đầu tiếp xúc với máy tính và biết Internet là gì. Để theo kịp chương trình, anh chủ động đọc thêm tài liệu trước khi lên lớp, thậm chí tìm hiểu trước nhiều chương sách.
Trong công việc xây dựng chương trình học và đào tạo giáo viên, anh cũng bắt đầu bằng việc nghiên cứu tài liệu. Anh cũng chia sẻ, đôi khi anh mất 2-3 tuần chỉ để tập trung nghiên cứu. Điều đó cho thấy việc tìm hiểu trước là một thói quen hữu ích, không chỉ với học sinh, sinh viên, mà còn với người đi làm.
Cách áp dụng bước See cho học sinh, sinh viên
- Đọc trước tài liệu liên quan đến bài học. Trước khi đến lớp, hãy dành khoảng 10-15 phút đọc sách giáo khoa, tài liệu giáo viên cung cấp hoặc một bài viết đáng tin cậy về chủ đề sắp học. Bạn chưa cần hiểu tất cả, nhưng đừng đến lớp như “một tờ giấy trắng”. Bạn chỉ cần xác định những ý chính và điểm chưa rõ, đồng thời tóm tắt được để có hiểu biết cơ bản.
- Quan sát kiến thức trong đời sống. Nếu học về tâm lý học, hãy thử liên hệ với cách con người phản ứng trong những tình huống thường ngày. Nếu dự định sang Anh học, bạn có thể hỏi người từng sống ở đó và xem video về văn hóa Anh. Chẳng hạn, người Việt hay bá vai choàng cổ, còn người Anh thích giữ khoảng cách.
- Ghi lại câu hỏi trước khi vào lớp. Thay vì chỉ đánh dấu những phần chưa hiểu, hãy viết ra điều bạn muốn biết. Những câu hỏi này sẽ giúp bạn tập trung hơn khi nghe giảng và chủ động tìm kiếm câu trả lời.
Bước 2. Think: Tổng hợp, phân tích và phản biện
Đọc nhiều chưa đồng nghĩa với việc hiểu sâu. Sau khi tiếp nhận thông tin, bạn cần tự xử lý kiến thức để xác định điều gì quan trọng, các ý liên hệ với nhau ra sao và đâu là kết luận có cơ sở.
Theo chia sẻ của TS. Nguyễn Chí Hiếu, anh thường tóm tắt tài liệu bằng cách chọn lọc nội dung cốt lõi. Đôi khi, anh đọc 50 trang nhưng chỉ giữ lại nửa trang ghi chú. Việc cô đọng thông tin giúp anh xác định trọng tâm thay vì cố ghi nhớ mọi thứ.
Theo anh, nhiều bạn trẻ bỏ qua bước này. Họ đọc xong rồi làm luôn. Trong khi đó, chỉ khi viết ra và tóm tắt lại, bạn mới biến kiến thức thành của riêng mình. Bạn cũng nhận ra đâu là ý quan trọng nhất giữa “rừng thông tin”. Nếu chỉ đọc, kiến thức chỉ lưu tạm trong đầu và vài ngày sau sẽ biến mất.
Để cụ thể hóa điều này, anh chia sẻ thêm rằng bản thân từng đọc một cuốn sách triết học dày 600 trang trong hai tuần và đúc kết lại trong một trang giấy. Mười năm sau, anh vẫn nhớ những gì mình viết và cả màu bút highlight.
Bước 3. Act: Lập kế hoạch, thử nghiệm và đo lường
Một phương pháp học tập hiệu quả cần giúp bạn chuyển kiến thức thành khả năng thực hiện. Bước Act yêu cầu người học chủ động vận dụng những gì đã tìm hiểu, thử nghiệm cách làm và theo dõi kết quả.
TS. Nguyễn Chí Hiếu kể về quá trình luyện kỹ năng nói trước đám đông. Anh xem các bài diễn thuyết trên TED, quan sát cách diễn giả xây dựng nội dung, sử dụng cử chỉ và tạo điểm nhấn. Sau đó, anh ghi chép, luyện nói trước gương và thực hành nhiều lần.
Đối với cá nhân anh, một phương pháp học tập hiệu quả luôn cần được đo lường. Chính vì thế, anh thường đăng bản đúc kết sau mỗi cuốn sách hay nghiên cứu lên Facebook. Mục đích là xem mình viết nhanh đến đâu và cải thiện dần. Cách làm này cũng giúp anh nhớ lâu hơn.
Thay vì chỉ quan sát người giỏi, anh biến những điều học được thành hành động cụ thể.
Bước 4. Reflect: Phản chiếu, đúc kết, điều chỉnh
Bước cuối cùng của phương pháp STAR là nhìn lại quá trình học để tìm ra nguyên nhân đằng sau kết quả. Thay vì chỉ vui mừng khi đạt điểm cao hoặc thất vọng khi bị điểm thấp, bạn cần xác định điều gì đã làm tốt và điều gì cần thay đổi.
Nói cách khác, ở bước này, bạn cần nhìn lại cả quá trình. Chỗ nào đúng, chỗ nào sai, chỗ nào chưa hợp lý? Vì sao cùng một tài liệu mà bạn bè lên lớp nói hay hơn mình? Vì sao họ làm dự án tốt hơn?
TS. Nguyễn Chí Hiếu chia sẻ về lần đạt 50 điểm trong bài kiểm tra giữa kỳ, trong khi một bạn học đạt 89 điểm. Thay vì bỏ qua kết quả này, anh xem lại bài làm để tìm nguyên nhân. Sau đó, anh đạt 97 điểm ở kỳ thi cuối kỳ.
Câu chuyện cho thấy việc đánh giá lại bài làm có thể giúp người học nhận diện lỗ hổng kiến thức và cải thiện kết quả trong những lần tiếp theo.
Ví dụ từ chính TS. Nguyễn Chí Hiếu
Trước khi chuyển từ Bình Định lên THPT Chuyên Lê Hồng Phong (TP. HCM), anh xếp thứ nhất, thứ hai từ dưới lên trong tháng đầu lớp 12. Sang Anh, anh phải cạnh tranh với các bạn Singapore có vốn tiếng Anh tốt hơn. Điểm giữa kỳ của anh chỉ 50, trong khi một bạn được 89. Bạn kia bỏ qua bài kiểm tra, còn anh xem đi xem lại để biết vì sao chỉ được 50. Kết quả, điểm cuối kỳ của anh là 97, cao nhất trong lịch sử trường Oxford (theo lời anh chia sẻ).
Cách áp dụng phương pháp học tập hiệu quả STAR vào việc học hằng ngày
Bạn có thể bắt đầu nhỏ với một bài học mỗi ngày. Trước giờ học, hãy đọc nhanh tài liệu liên quan và ghi lại vài ý chính (See). Sau buổi học, viết một đoạn tóm tắt ngắn bằng lời của mình (Think). Khi làm bài tập hay thuyết trình, hãy dùng chính bản tóm tắt đó, rồi ghi lại thời gian hoàn thành và kết quả (Act). Cuối tuần, xem lại những bài bị điểm thấp hoặc những chỗ còn lúng túng, tự hỏi vì sao và điều chỉnh cách học (Reflect).
Bạn có thể điều chỉnh thời gian tùy theo độ khó của bài học. Lặp lại chu trình này đều đặn, phương pháp học tập hiệu quả STAR sẽ dần thành thói quen.
Kết luận: Phương pháp học tập hiệu quả chỉ cần bốn thao tác
Phương pháp học tập hiệu quả STAR của TS. Nguyễn Chí Hiếu nhấn mạnh bốn thao tác: See – Think – Act – Reflect.
Anh thừa nhận nói thì đơn giản, làm được hay không còn tùy mỗi người. Nhưng anh nhắn nhủ học sinh, sinh viên rằng không nên bỏ qua bước nào, kể cả khi đi làm. Đây là kỹ năng học tập trọn đời. Anh cho rằng thành tích của mình không đến từ sự thông minh, mà là từ việc có phương pháp đúng.
Câu hỏi thường gặp
- Phương pháp STAR trong học tập là gì? Đó là quy trình bốn bước gồm See, Think, Act, Reflect. Bạn đọc và quan sát, tổng hợp và phản biện, ứng dụng và đo lường, rồi nhìn lại để điều chỉnh.
- Phương pháp học tập hiệu quả nên bắt đầu từ đâu? Hãy bắt đầu bằng việc đọc. Đọc trước khi đến lớp, tóm tắt lại, rồi mới ứng dụng.
- Vì sao phải viết tóm tắt sau khi đọc? Viết giúp bạn biến thông tin thành kiến thức của mình và chọn ra ý quan trọng nhất. Nếu chỉ đọc, kiến thức thường nhanh chóng bị quên.
- Phương pháp STAR có phù hợp với học sinh không? Có. Học sinh có thể điều chỉnh từng bước theo độ tuổi và môn học. Với học sinh nhỏ tuổi, phụ huynh có thể hỗ trợ bằng những câu hỏi đơn giản, bài tập ngắn và hoạt động ôn tập phù hợp.
- Phương pháp STAR có dùng được khi đi làm không? Có. TS. Nguyễn Chí Hiếu nhắn nhủ không nên bỏ qua bước nào, kể cả khi đi làm. Chính anh cũng bắt đầu công việc xây dựng chương trình học bằng việc tìm tài liệu.
Nguồn tham khảo: Báo điện tử VnExpress.
